زحمت و مشقّت نباشد و گرنه تا هنگامى كه هزينهء سفر هوايى را به دست نياورد ، حجّ بر وى واجب نخواهد بود . مسأله 18 - اگر زنى مهريّهء خود را كه از همسرش دريافت نموده چنانچه به اندازه‌اى است كه كفاف هزينه‌هاى سفر حج را مىكند - با كنار گذاشتن موارد و خرج‌هاى متعارفى كه در زندگى زناشويى معمول و مرسوم است به شرط آنكه ترك آنها مشقّت نداشته باشد - حج بر او واجب خواهد بود . و همچنين اگر زنى بىنياز از زيور آلات خود باشد و قيمت آنها كفاف هزينه‌هاى حجّ را بكند - با توجه به خرج‌هاى متعارف و مرسومى كه ترك آنها موجب عسر و حرج مىگردد - حج بر او واجب مىشود . و از اين قبيل است آنچه كه زن بعد از ازدواج به عنوان هديّه به دست مىآورد ، چنانچه به مقدارى مىباشد كه امكانات مالى وى را فراهم نمايد ، موجب استطاعت و وجوب حجّ خواهد شد . مسأله 19 - اگر امكانات مالى به صورت قرضى باشد كه شخص آن را گرفته است ، در صورتى كه مطمئن باشد هنگام رسيدن زمان اداى دين دچار مشكل نمىشود ، استطاعت محقق مىگردد ، البته واجب نيست ابتداء براى حج قرض كند گرچه بداند كه در اداى آن دچار مشكل نخواهد شد ؛ ولى پس از قرض گرفتن ، حج بر او واجب مىگردد و حجّش صحيح بوده و از حجّة الاسلام كفايت مىكند . و از اين قبيل است وامى كه كارمند دولت مىگيرد اگر چه گرفتن آن واجب نيست ولى پس از دريافت آن ، اگر كفاف هزينهء حج را بكند و نيز مطمئن باشد كه در موعد مقرر قادر به بازپرداخت آن است ، حج بر او